پژوهشگران نوجوان

آموزش روشهای پژوهش و نحوه مقاله نوشتن

پژوهشگران نوجوان

آموزش روشهای پژوهش و نحوه مقاله نوشتن

مشخصات بلاگ

پژوهش چشمه زلال دانایی است.

بایگانی

۱۴ مطلب در آبان ۱۳۹۷ ثبت شده است

چند بار برای شما پیش آمده که نتوانسته ا ید در یک ظرف مربا، آبلیمو یا روغن و . . . را باز کنید ؟ آنوقت چه می کردید؟  جلال هم موفق نمی شود در شیشه مربا را باز کند. حتی مادر ، آقای زینلی ، همسایه ی آنها ، همکلاسی ها ، معلم  و پلیس و بقیه هم نمی توانند در آن را باز کنند.

فکر می کنید جلال چه کرد ؟ او ابتدا سراغ مغازه دار می رود ولی  کار به همین جا ختم نمی شود، او به "اداره کل نظارت بر مواد خوراکی وبهداشتی" رفته و شکایت خود را مطرح می کند. رییس کارخانه هم با خبر شده و در جستجوی علت مسئله است و سرانجام معلوم می شود که . . .

گره داستان با یک مسئله ساده و پیش پا افتاده یعنی باز نشدن در شیشه مربا و در قالب طنز و اغراق در رویدادها شروع می شود و تا مدتی سبب بهم ریختگی میان خانواده ها و اهالی شهر می شود. "مربای شیرین" ضمن سر گرم کردن مخاطب به او می آموزد که نسبت به مسائل ساده ای که در اطراف او رخ می دهد حساس باشد و حقوق قانونی و شهروندی خود را بشناسد و پی گیر آن باشد.

  • محسن رجبی

«باغ خرمالو» رمانی ویژه قشر نوجوان است که با تالیف هادی حکیمیان از سوی شهرستان ادب به بازار آمده است.

به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری آنا، زمان «باغ خرمالو» به تاریخ معاصر ایران و دورۀ پهلوی اوّل اشاره دارد با زبان قابل فهم و ارائه اطلاعات مناسب، نوجوانان را با اتفاقات سالهای پیش ایران آشنا می‌کند.

در فضای شهریور سال ۱۳۲۰ نوشته شده است. این رمان، روایت گر استعفا و تبعید رضاشاه پهلوی به خارج از کشور است، زمانی که کشور در اشغال متفقین قرار دارد. در آن هنگام پهلوی دوم با خانواده سلطنتی به شهرهای ایران از جمله تهران، اصفهان، یزد، بندرعباس سفر می‌کند و در این سفر چند نوجوان با آنان دیدار می‌کنند. نویسنده با نگارش «باغ خرمالو»، در حقیقت شخصیت شکست خورده یک دیکتاتور را به تصویر کشیده است.

«باغ خرمالو» مخاطب را بدون قضاوت و پیش‌داوری به دل قصه می‌برد که داستان یک روستایی است که در کنار رضاخانی قرار می‌دهد که دیگر آن رضاخان قلدر و پادشاه ایران نیست بلکه رضاخان قابل ترحم است.

شخصیت‌های اصلی باغ خرمالو، دو پسر نوجوان با روحیه‌ای متفاوت هستند که هم‌زمان برای احقاق حق‌شان در دوران سیطرۀ دودمان پهلوی تلاش می‌کنند و همراه «ننه کردی» یکی از شخصیت‌های مؤثر داستان به شهر تاریخی یزد می‌روند و درنهایت در فرمانداری شهر با رضاشاه که روزهای آخر سلطنتش را می‌گذراند روبه‌رو می‌شوند. در این مواجهه اتفاقات خواندنی و عبرت‌آموزی رخ می‌دهد که سال‌ها بعد آن‌ها را برای کودکان روستای محل تولدشان روایت می‌کنند.

این کتاب اواخر سال ۹۵ توسط موسسه فرهنگی، هنری شهرستان ادب منتشر شد و در کمتر از یکسال به چاپ چهارم رسید. این اثر برگزیده نهمین دوره جایزه «داستان انقلاب» شده است.

لازم به یادآوری است، هادی حکیمیان، نخستین کتاب خود را با عنوان «گل انارها را باد می‌برد» در سال ۱۳۸۴ منتشر کرده است. مهم ترین کاروی تا به امروز رمان «برج قحطی» است که شایسته تقدیر در شانزدهمین دوره جایزه شهید حبیب غنی پور و نیز نامزد جایزه ادبی جلال شد. از این نویسنده در مجلات «عصر پنجشنبه»، «کلک»، «گلستانه» و «آزما» نیز داستانهایی به چاپ رسیده است

«باغ خرمالو» در قالب ۱۸۴ صفحه  از سوی شهرستان ادب به بازار آمده است.

  • محسن رجبی

«روایتی ساده از ماجرایی پیچیده» رمانی برای نوجوانان، از ابراهیم حسن بیگی(-۱۳۳۶) نویسنده اهل بندرترکمن ایران است که بیشتر در حوزه ادبیات کودک و نوجوان و دفاع مقدس فعالیت می‌کند. در این اثر نویسنده واقعیات تاریخی اواخر دهه پنجاه و شصت را با خاطرات نوجوانی خود تلفیق کرده‌است.

در این داستان، نوجوانی روستایی که زندگی اش با درد و رنج‌های زندگی رعیتی گره خورده است با سن و سال کم و حال وهوای روستایی‌اش کارهایی بزرگ و باورنکردنی انجام می‌دهد. مخاطب نوجوان امروزی همراه او از میان ماجراهای عجیب و غریب آن روزگار عبور می‌کند؛ از فضای پرقیل و قال مدرسه تا زندان کمیته مشترک ضد خرابکاری و از منزلِ خان تا سفارت‌خانه آمریکا.

این داستان به خوبی خواننده نوجوان را با دوران انقلاب و ظلم و بی عدالتی‌های آن زمان -که شاید تاکنون مجال اندیشیدن به آنها را نداشته است- آشنا می‌کند:

ماجرای آن شب اتفاقی بدون مقدمه نبود. شاید دیر یا زود این اتفاق باید می‌افتاد.

با باز شدن مدرسه‌ها انگار الیاس از قفس آزاد شده بود. می‌توانست نفس تازه‌ای بکشد. دوباره سامان را ببیند و از اعلامیه‌های تازهٔ آقای خمینی حرف بزند. اما سامان کمی ترس داشت. شاید فکر می‌کرد ماجرای حملهٔ ساواک به مسجد امام صادق کار داییِ الیاس باشد. سامان پیشنهاد هم نمی‌داد به مسجد بروند یا اعلامیه‌های رسیده را رونویسی کنند. انگار دلش نمی‌خواست از سیاست حرف بزند. تا صبح روز بیستمِ دی که ظاهراً روزی بود مثل همهٔ روزها. الیاس هم مثل هر روز صبحانه‌اش را خورد و لباس‌هایش را پوشید و کیفش را برداشت و رفت مدرسه. مدرسه هم مثل همیشه بود؛ شلوغ و پُرهیاهو. اما سامان مثل همیشه نبود. هنوز زنگ نخورده بود که خودش را به الیاس رساند. زیر بازویش را گرفت و گفت:

‌«بیا کارت دارم.»

الیاس کشیده شد به طرف سامان که کنار تیر والیبال وسط حیاط ایستاده بود و زل زده بود به چشم‌های الیاس. الیاس پرسید: ‌«چه شده سامان؟ اتفاقی افتاده؟»

سامان بند کیفش را انداخت روی شانهٔ راستش. سرش را جلو آورد و گفت: ‌«دیشب توی قم درگیری شده؛ بین مردم و نیروهای امنیتی.»

  • محسن رجبی

با سلام

دانش آموزان عزیز در ادامه می توانید فایل مربوط به جلسه انواع روشهای تحقیق را دانلود نمائید

دریافت
حجم: 836 کیلوبایت

  • محسن رجبی

اولین مرحله انجام تحقیق،  انتخاب موضوع مناسب برای تحقیق است.

موضوع یا عنوان پژوهش، مهمترین عنصر و اولین مرحله در هر تحقیق است. پژوهش علمی همیشه با نوعی احساس وجود یک سوال و مشکل و معضل آغاز می­ شود و هدف آن پیدا کردن جواب آن سوالات با استفاده از روش­های علمی است. به عبارت دیگر موضوع تحقیق طرح یک مشکل و معضل است که شما در جست و جوی یافتن پاسخ و راه­حل برای آن هستید.

موضوع تحقیق از راه­های مختلفی انتخاب می­شود:

ü     تجربه­ های شخصی با توجه به علاقه و استعداد خود فرد مثلاً موضوعات هنری، ورزشی، تاریخی و ...

ü     اتفاقات زندگی روزمره مثلاً آلودگی هوا، ترافیک و ...

ü     کنجکاوی در اطلاعات ارائه شده در فیلمهای تلویزیون، رادیو، کتاب درسی، مجلات و ...، 

ü     معرفی دیگران مثل معلم، سایر محققان، یا فراخوان­های پژوهشی جشنواره­ های علمی 

  • محسن رجبی

نوع هر یک از تحقیقات زیر را تعیین کنید:

بررسی رابطه تعداد دانش آموزان کلاس پنجم با پیشرفت تحصیلی آنان

 

رسانه­ ها و نقش آن در تربیت انسان از دیدگاه امام خمینی(ره)

 

بررسی موضوعات صفحه حوادث روزنامه ایران در طی سالهای 1390 تا 1397

 

بررسی نتایج قیام مختار ثقفی در تاریخ اسلام

 

بررسی نقوش سنگ نوشته­ های تپه سیاه(قره تپه) در روستای استوه از توابع اراک

 

مطالعه مراسم تعزیه و تاریخچه پیدایش آن در شهرستان نائین

 

بررسی تأثیر مصرف نوشابه ­های الکلی بر عملکرد حافظه

 

 بررسی رابطه انسان با جهان هستی

 

نظرسنجی از دانش آموزان در خصوص اردوی رامسر

  • محسن رجبی

روش تحلیل محتوا[1]

ما انسانها پیامهای خود را از وسایل مختلفی به یکدیگر منتقل می­کنیم. مثلاً تلویزیون، روزنامه، سخنرانی، اوراق امتحانی، تصاویر، عکس و .... در روش تحلیل محتوا پژوهشگر بر اساس هدفی که از تحقیق خود دارد پیامهای مختلف را به شیوه منظم و عددی مورد مطالعه قرار داده و گزارش می­کند. از این طریق دیدگاه­های فرستنده پیام، علل صدور پیام و آثار آن را بررسی می­کند.

مثلاً مطالعه یک شخصیت سیاسی از طریق نوشته­ ها، نوارهای سخنرانی­ اش؛ مطالعه ترویج میزان مصرف گرایی در تبلیغات تلویزیونی، مطالعه میزان احترام به بزرگترها در سریالهای تلویزیونی 

تحقیقات همبستگی

این نوع تحقیقات به منظور کسب اطلاع از وجود رابطه بین دو عامل(متغیر) که یکی علت و دیگری معلول است، انجام می­پذیرد. در این تحقیقات محقق می­خواهد بداند که آیا بین دو چیز یا دو گروه اطلاعات، رابطه و همبستگی وجود دارد یا خیر؟ اگر یک عامل تغییر کند، موجب تغییر در عامل دیگر می­گردد؟

مثال: بررسی رابطه بین نوع تغذیه و قد و وزن در دانش آموزان شهر تهران

 



[1] Content Analysis


  • محسن رجبی

پژوهش پیمایشی[1]

روشی است برای گردآوری اطلاعات از گروه معینی از افراد و مطالعه میزان علایق، نگرش­ها و رفتارهای آنها. این نوع تحقیق در تحقیقات علوم اجتماعی و رفتاری به کار می­رود. در این روش بیشتر از مشاهده، مصاحبه، پرسشنامه و آمار استفاده می­شود.

مثال: بررسی نگرش مردم محله منیریه شهر تهران نسبت به احداث مترو

پژوهش موردی[2]

در این نوع مطالعه یک مورد خاص را انتخاب و از جنبه­ های بسیار به بررسی آن می­پردازند. با این روش موردی خاص را که می تواند یک فرد، خانواده، قبیله یا حتی یک جامعه­ای کوچک باشد را به طور کامل، همه جانبه مورد شناخت قرار داد.

مطالعه موردی آقای گافمن از یک تیمارستان: او ماه­ها به عنوان کارمند در یک بیمارستان روانی اقامت گزید و از طریق روش مشاهده گزارشی دقیق و با ارزش از نتایج تحقیقاتش را در مورد شرایط بیماران روانی و آن بیمارستان ارائه کرد و نشان داد که شرایط بیمارستان می­توان مسائل روانی بیماران را بیشتر کند.

مثلاً بررسی آداب و رسوم ساکنان روستای استوه، بررسی ویژگی­های رفتاری یک دانش آموز ناسازگار، مطالعه یک مجرم خاص



[1] Survey

[2] Case study


  • محسن رجبی

پژوهش تجربی یا آزمایشی[1]

پژوهشگران علوم تجربی و طبیعی(مثل فیزیک، شیمی، زیست شناسی، پزشکی، مهندسی، کشاورزی، زمین­شناسی و ...) از این روش بیشتر استفاده می­کنند. در علوم انسانی نیز در برخی موارد از این روش استفاده می­گردد.

در این روش پژوهشگر با استفاده از وسایل و ابزارهای آزمایشگاهی شرایط پیدایش پدیده­ ها را طبق برنامه تغییر داده و میزان اثر هر یک از عوامل را بررسی می­کند.

در این روش محقق گروهی آزمودنی را برای اجرای آزمایش انتخاب می­کند، سپس عاملی را بر آنها وارد می­سازد و تأثیر آن عامل را بر آن گروه بررسی می­کند. برای مقایسه نتیجه تحقیق علاوه بر گروه آزمودنی محقق یک گروه دیگر هم انتخاب می­کند که مشابه همان گروه آزمودنی انتخاب می­شود، ولی آزمایش را بر روی آنها اجرا نمی­کند. در نهایت برای نتیجه­ گیری تحقیق خود پس از اجرای آزمایش این دو گروه را با هم مقایسه می­کند.

مثال1: بررسی تأثیر نور بر رشد گیاهان

یک گیاه(مثلاً گندم) را انتخاب می­کنیم. دو نمونه مشابه از آن گیاه را انتخاب می­کند(مثلاً از نظر شکل دانه، نوع خاک و کود، میزان آبدهی و ... مثل هم باشند). سپس یک نمونه آن را بدون تغییر خاصی در محل موجود خود نگهداری می­کنیم، یک نمونه دیگر را در یک محل جدید و پرنورتر قرار می­دهیم. پس از مدتی(مثلاً دو هفته)، رشد دو نمونه را اندازه­ گیری می­کند. اگر رشد گیاهی که جلو نور قرار گرفته است، از رشد گیاه دیگر بیشتر شده باشد می­تواند وجود نور بیشتر را باعث رشد بیشتر گیاه دانست.

مثال2: بررسی تأثیر اندازه خطوط بر سرعت خواندن

مثلاً پژوهشگری اندازه خطوط کتابی را تغییر می­دهد و تأثیر آن را بر سرعت خواندن افراد مورد بررسی قرار می­دهد.

مثال3: بررسی تأثیر روش سنتی تدریس نسبت به روشهای نوین در موفقیت درسی دانش آموزان



[1] Experimental methods


  • محسن رجبی

تحقیقات ارزیابی[1]

این نوع تحقیقات به بررسی پیامدهای اجرای تصمیمات قبلی می پردازد تا مشخص کند مسئولین در رابطه با رسیدن به اهداف خود تا چه حد موفق بوده ­اند.

مثلاً بررسی نتایج اجرای طرح معلم پژوهشگر در آموزش و پرورش

انواع تحقیق بر اساس ماهیت و روش شامل موارد زیر است:

پژوهش تاریخی[2]

شامل مطالعه، درک و شرح رویدادهای گذشته است. هدف از مطالعه تاریخی، رسیدن به نتایجی مربوط به علل، تأثیرات یا روند رویدادهای گذشته است که ممکن است به روشن شدن رویدادهای کنونی و پیش بینی وقایع آینده کمک نماید.

پژوهش تاریخی می­تواند مبتنی بر فرد، عقیده، جنبش، سازمان، اتفاق و .... باشد. در این پژوهش پژوهشگر خودش شاهد رخدادی نبوده است و اطلاعات خود را از طریق اسناد، مدارک معتبر مربوط به گذشته و یا گواهی شاهدانی که رویدادی را مشاهده و تجربه کرده­ اند بدست می ­آورد.

مهمترین مشکل این نوع تحقیقات عدم حضور محقق در صحنه واقعه است و تنها باید به اسناد و مدارک تاریخی اکتفا نمود. ممکن است در برخی موارد اسناد لازم موجود نباشند.

منابع محقق در این پژوهش شامل اسناد، وسایل دیداری و شنیداری مثل فیلم، اسلاید، نواد صوتی، نوار تصویری، عکس و ... است.

مثلاً شناخت خانواده در عصر صفوی و قاجار، بررسی دوران کودکیحضرت محمدص


[1] Evaluation research

[2] Historical research


  • محسن رجبی